Regiogemeenten herkennen zich niet in fusiedrang Purmerend en Zaanstad

Gezamenlijke reactie Colleges Beemster, Edam- Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Zeevang op de (tussen)rapportage ‘Natuurlijke verbindingen, een onderzoek naar de regionale opgaven voor de gemeenten in Zaanstreek- Waterland en de begeleidende brief van burgemeesters Zaanstad en Purmerend bij het rapport (samen rapport Bandell te noemen). Klik hier voor de originele reactie. 

 

Geachte Colleges,

Wij hebben kennis genomen van het rapport Bandell en de begeleidende brief van uw burgemeesters.

Wij zijn als colleges van de zeven groene, (van oorsprong) waterrijke gemeenten in uw omgeving, blij met het belang dat ook u beiden hecht aan het gezamenlijk oppakken in de regio van gemeenteover-stijgende zaken en ontwikkelingen. Met name de aandacht voor de leefbaarheid van onze kernen, de aantrekkelijkheid van uw steden, met wie wij zijn verbonden in de regio - in relatie tot de metropool (MRA), de stadregio Amsterdam, Amsterdam zelf en daarbinnen in de intergemeentelijke Waterlandse samenwerking (ISW) - spreekt ons aan. Wij vinden het jammer dat de toonzetting van het rapport niet constructief is.

Zonder iets af te willen doen aan de in het rapport geuite zorgen over de kracht, eenduidigheid en eensgezindheid van de regio, herkennen wij ons onvoldoende in een aantal opmerkingen uit het rapport en onderschrijven wij niet uw eindconclusie (bevindingen) en de onderbouwing daarvan: te komen tot een of twee gemeenten in de regio. Dit is louter een structuurbenadering. Wij hadden daarbij andere verwachtingen. Met het rapport staat de behoefte aan een goede bestuurlijk samenwerking tussen stedelijke gemeenten en de groene gemeenten in de regio Zaanstreek- Waterland opnieuw op de agenda. Wij delen met uw gemeenten dat daar een belangrijke uitdaging, opgave en verantwoordelijkheid ligt.

Samen optrekken vanuit de inhoud

Wij benadrukken de behoefte een gezamenlijke visie te formuleren en die te verbinden aan een nadrukkelijker proces van samenwerking met elkaar en richting partners in de nabijheid van onze regio. Ons inziens is de kracht, eenduidigheid en eensgezindheid van de regio vooral gebaat bij een gezamenlijke inhoudelijke agenda, vanuit ieders eigen accent. Van waaruit vervolgens structuuroplossingen naar voren kunnen komen, indien gewenst, op een meer organische manier. Vorm volgt dan inhoud. Wij onderschrijven de potentie van MRA-Noord en de kracht om meer gezamenlijk in MRA verband te doen. De diversiteit van onze regio maakt het gebied aantrekkelijk, waarbij steden en platteland elkaar aanvullen en versterken.

We vinden elkaar al steeds meer binnen de bestaande netwerk- en samenwerkingsverbanden, zoals het Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Waterland (ISW) en Stadsregio Amsterdam (SRA), op thema’s. De oriëntatie van de deelnemende gemeenten is gelijk gericht, er vindt voortdurend afstemming plaats en er worden diverse gezamenlijke standpunten ingenomen. Een mooi voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van de Regiovisie van Waterland, die binnenkort weer geactualiseerd wordt. Dit document is regionale input voor beleidsbeslissingen die op een grotere schaal genomen dienen te worden. We kennen natuurlijk ook diverse samenwerkingsverbanden op Zaans-Waterlandse schaal zoals de GGD, de Veiligheidsregio, het regionaal economisch overleg en de Sociale Werkvoorziening. In het verleden is voor deze genoemde regelingen voor schaalvergroting gekozen, soms verplicht opgelegd, maar meestal vanuit efficiencyoverwegingen.

Extra urgentie

De drie decentralisaties in het sociaal domein maakt de samenwerking extra urgent. Daar is dan ook een goede start mee gemaakt. In het rapport wordt gesteld dat de samenwerking op het gebied van de drie decentralisaties toch vooral vanuit de twee steden is vormgegeven. Dit strookt niet met de werkelijkheid: door alle gemeenten is inbreng geleverd om tot inhoudelijk goede voorstellen te komen. De regiogemeenten hebben daarin zeker hun rol gespeeld en een belangrijke inbreng gehad. Zoals bekend is er in afgelopen december een positief evaluatierapport verschenen over samenwerking bij de invoering van de drie decentralisaties in Zaanstreek- Waterland. Dat rapport is gezamenlijk aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De diversiteit maakt het ook gewenst om soms onderscheid te maken. Positie en belang van Zaanstad en Purmerend zijn niet in alle gevallen hetzelfde, hetzelfde geldt overigens ook voor onze gemeenten. Dat laat onverlet dat we in MRA verband willen, dat daar de gezamenlijkheid voorop staat en daar de visie van onze gemeenten in voldoende mate dient door te klinken.

Dynamische ontwikkelingen in de regio

Zoals gesteld, wijzen wij de beoogde schaalvergroting naar een of twee gemeenten af. Samenwerking kan namelijk op diverse manieren vorm worden gegeven. Deels op eigen wijze, heeft ieder van ons belang bij samenwerking op diverse niveaus, zowel op bestuurlijk als ambtelijk.

Er zijn in de regio, zoals bekend, vele actuele en dynamische bewegingen, ook tussen onze zeven gemeenten: een bestuurlijke fusie van Edam-Volendam met Zeevang, een ambtelijke samenwerking van Purmerend met Beemster, een ambtelijk samenwerkingsverband tussen Wormerland en Oostzaan, een lopende oriëntatie van Landsmeer over de toekomst, een bestuurskrachtonderzoek in Waterland. Hieruit blijkt dat er al sprake is van gevoel van urgentie op bestuurlijke en ambtelijke inrichting.

Ook inhoudelijk wordt de urgentie gevoeld, die we verder willen oppakken door het opstellen van een gedeeld ‘verhaal’ van de gemeenten Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Zeevang, in samenwerking met Purmerend en in afstemming met Zaanstad. Op basis van een inventarisatie van bestaande visiedocumenten, aangevuld met de Regiovisie Waterland in wording. En vanuit deze inventarisatie doen we vervolgens - rekening houdend met de huidige samenwerkingsvormen en ontwikkelingen, een verkenning wat mogelijke (verdere) samenwerkingsvormen kunnen zijn tussen onze groene, (van oorsprong) waterrijke gemeenten. Ook hiervoor geldt wederom: vorm volgt inhoud.

Dit helpt ons ook om zoveel mogelijk vanuit één visie of één gezamenlijke geformuleerde visie op de grote thema’s te spreken, waar gewenst met behoud van eigen identiteit. En wat ons betreft, op een heldere manier in verbinding met onze stedelijke partners, zodat dit gedeelde verhaal uiteindelijk samen met u een gezamenlijk verhaal kan worden op het niveau van de regio’s, te beginnen met de regio Zaanstreek-Waterland.

Aanbevelingen uit het rapport

Graag geven wij u hierbij nog de volgende suggesties mee voor wat betreft de aanbevelingen in het rapport:

1. Verdiep en versnel ook uw eigen samenwerking onderling, tussen Purmerend en Zaanstad;


2. Benut met ons de actualisatie Ontwikkelingsbeeld 2040 en help het proces krachtig vooruit. Betrek ook de gemeenteraden hierbij, omdat het gaat om de agenda van de toekomst, die mede met ambtelijke inzet moet worden vormgegeven. Borging in de eigen gemeentelijke processen is van groot belang. De actualisatie van de Regiovisie Waterland kan zeker een katalysator hiervoor zijn;


3. Betrek inderdaad het bedrijfsleven, het onderwijsveld en de inwoners erbij;


4. Gebruik elkaars expertise in de regio en werk waar wenselijk samen met Amsterdam of met andere gemeenten;


5. Maak de regionale samenwerking slimmer. Maak als twee steden met ons een voorstel voor een bestuurlijke overlegstructuur op basis van gelijkwaardigheid, daarbij uiteraard rekening houdend met bestuurlijke en institutionele belangen. Wij zien Zaanstad en Purmerend hierin graag hun verantwoordelijkheid nemen, waar wij graag serieus in mee participeren. Daarbij willen we wel opmerken, dat de steden geen actieve rol spelen bij de bestuurlijke oriëntatie van de andere gemeenten. Laat gemeenten die zelfstandig en/of met andere gemeenten in gesprek zijn over hun bestuurlijke toekomst hun eigen keuzes maken en wij vragen uw gemeenten daar alleen op verzoek een rol in te spelen. Dat zorgt voor een constructieve en gedragen samenwerking;


6. (Blijf) participeren als Purmerend in de herziening van de regiovisie Waterland; de gemeente Oostzaan heeft zich ook hieraan verbonden.

Tot slot

Met het rapport Bandell en de aanbiedingsbrief staat de behoefte aan een goed bestuurlijk samenwerkende regio Zaanstreek- Waterland eens te meer op de agenda. Wij trekken vanuit de inhoud graag samen verder op. Samenwerking zal daarbij qua invulling en schaalgrootte misschien verschillen, maar dat maakt het belang daarvan niet anders. Samen kunnen we sterker staan in MRA(Noord)-verband. Dat hoeft niet via een structuurdiscussie.

Wat ons verbindt is het landschap, wonen, werken, natuur, water, recreatie en toerisme en onze specifieke eigenheid. Zoals al aangegeven is een herziening van de regiovisie Waterland in voorbereiding. Op het sociaal maatschappelijk terrein zijn er samenwerkingsverbanden op de schaal van de 9 gemeenten. Er ligt een urgente uitdaging om met elkaar invulling te geven aan onder meer de participatiewet.

Kortom er liggen genoeg kansen en mogelijkheden, die wij willen oppakken. Wij nodigen u bij deze van harte uit voor een gesprek hierover. Hopelijk wordt dat onderdeel van een reeks van initiatieven die leiden tot een inhoudelijke Toekomstagenda, waar vervolgens een implementatieproces op kan worden ingericht. Participatie door al onze raden, inwoners en (maatschappelijke) ondernemers is voor ons daarbij een belangrijk bestuurlijk uitgangspunt.

Een afschrift van deze brief hebben wij gezonden aan Gedeputeerde Staten.