Martijn Smit: “Geef eigenbelang prominente plek op podium” (foto)
[caption id="" align="alignleft" width="465"]
Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl[/caption]
In het café waar hij zijn eerste politieke ervaring opdeed, zo’n 25 jaar geleden, stond hij afgelopen donderdagavond als spreker. Edammer Martijn Smit (50), oud PvdA-raadslid en wethouder van Edam-Volendam, voormalig burgemeester van de Zeevang en huidig burgemeester van Wijdemeren. In een debat over de fusie tussen Edam-Volendam en de Zeevang, georganiseerd door de Harmonie en de Stadskrant, kwam hij met een krachtig pleidooi om bedrijfsleven, burgers en organisaties veel meer te betrekken bij beleid.
De huidige dorpsraden die de Zeevang kent zijn in de ogen van Smit prima voelhoorns om te meten wat er leeft in een kern. “Maar zijn niet geschikt om tot daadwerkelijk en vooral daadkrachtig beleid te komen”. Smit schetste een beeld van de veranderende maatschappij waar mensen steeds makkelijker wisselen van partij, mondig en vaak deskundig zijn op tal van terreinen en waarbij de – in de ogen van velen stroperige en trage – politiek, regelmatig wordt ingehaald door de enorme snelheid van de nieuwe media. “Daarnaast accepteren mensen steeds minder gezag.”
Om die onvrede, het ongeduld en zelfs boosheid onder de burgerij weg te nemen, zou de lokale politiek een andere werkwijze moeten voorstaan. Martijn Smit kwam met een model, waar hij in Wijdemeren mee werkt, waarbij de gemeenteraad in een periode van een jaar kaders aangeeft voor een bepaald onderwerp. Voor- en tegenstanders kunnen elkaar op politieke wijze flink in de haren vliegen, tot het moment dat de kaders zijn aangenomen. “Die zijn bindend. Ook later kan daar niet meer op worden teruggekomen.” En betreft ook het budget. “Je spreekt iets af en daar moet je later niet op terugkomen.”
Vervolgens nemen aan ‘twee tafels’ ondernemers enerzijds - Smit noemde deze groep doelgericht, creatief en in staat om relatief snel beslissingen te nemen - en bewoners en organisaties anderzijds, plaats. Zij krijgen ook een jaar de tijd om de kaders in te vullen en tot consensus te komen.
“De politiek moet zich gedurende dat jaar niet met het proces bemoeien. Als er concrete plannen worden gepresenteerd, dan is het aan de politiek om dit binnen een periode van twee jaar uit te voeren. Dus voor er nieuwe verkiezingen zijn.” Op deze wijze kun je het vertrouwen in de politiek weer terugkrijgen, is zijn mening en ervaring. Als voorbeeld kwam Smit met verkeer. “Geeft duidelijk aan hoeveel geld er beschikbaar is. Breng in beeld welke zones je wilt uitsluiten. Welke straten mogen niet veranderen qua verkeersstromen. Stel concrete vragen over het aantal parkeervergunningen. Kom met hele harde afspraken als kader.”
Vervolgens moet de politiek mensen zoeken die een plan willen maken op basis van de kaders. “Er zijn binnen elke gemeenschap enorm veel betrokken mensen en expertise.” Smit pleitte onomwonden om ‘eigenbelang’ een prominente plek op het podium te geven. “Sluit je dit uit dan begin je al verkeerd. Het is heel normaal dat mensen eigen belangen hebben. “Maar mensen die zich niet kunnen vinden in de kaders, komen niet aan tafel. Anders wordt het weer politiek.” Hij is er van overtuigd dat verschillende partijen elkaar moeizaam of helemaal niet op standpunten zullen vinden. “Maar als het om belangen gaat dan vinden mensen elkaar wel.”
Vanuit de goedgevulde Harmonie kwamen er na het bevlogen betoog veel vragen op de bestuurder af. Bijvoorbeeld over geld. Hoe zorg je dat een plan ook financieel uitvoerbaar is? Volgens Smit maak je zaken duidelijk als je vooraf precies aangeeft hoeveel er beschikbaar is. “Is dit te kort dan kun je als politiek met ondernemers of bewoners op zoek naar nieuwe partijen om je doelen te realiseren.”
Komen er zo niet te nauwe banden met ondernemers en zijn het straks niet steeds dezelfde ‘koppen’ die het voor het zeggen hebben? “Die ervaring heb ik niet. Gek genoeg zien we bij elk onderwerp steeds weer nieuwe mensen die zich aandienen op basis van betrokkenheid en kennis. En je moet heel transparant opereren.” Loek Kras bevestigde de visie van Smit. “De verkeersproblemen op de Dijk in Volendam zijn hier een goed voorbeeld van. Met in dit geval een partijgenoot van u aan het roer zijn bewoners en ondernemers er, na veertig jaar gesteggel, relatief snel uit gekomen.”
Smit vindt dat, indien de politiek niet binnen een periode van een jaar tot kaderstellend beleid kan komen, je het proces over dat onderwerp moet staken. “Dan is het aan de kiezer om de politiek daar drie jaar later op af te rekenen.”