Edammer Rolf Doets bedenkt uniek reken-wiskunde spel

Het idee komt voort uit een droom. In die droom - eind mei 2013 - zag hij kinderen op een speelse manier omgaan met een bordspel en getallen. Ze werkten aandachtig met deze getallen, samen of alleen, maar bovenal gaf het spel ze plezier en inzichten. Iets wat wel iets anders is dan de dagelijkse praktijk als het om de getallenleer gaat.

“In die droom realiseerde ik op een gegeven moment hoe het spel werkte door te combineren met de getallen.” Nog ’s nachts werkte Rolf Doets de droom uit op papier en een dag later was hij al aan het knutselen met materialen uit de lokale bouwmarkt. Het betekende de geboorte van een rekenspel RESOLF. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl.

De wiskundedocent in opleiding toetste zijn idee eerst bij zijn vroegere universitairdocent Douwe Overdijk en oom Jaap Hollenberg - die hem de schoonheid van wiskunde liet zien - en bij tal van personen en instellingen en ontving tot nu toe alleen maar lof. Vraag is nu of het idee ook een groot landelijk platform gaat krijgen!

Rolf Doets (38) is opgeleid aan de TU/e als bouwkundig constructief ontwerper. Na enkele jaren werken kwam hij tot de conclusie dat hij zich niet thuis voelde in de bouwwereld. Vanuit zijn werkgebied was het echter niet zo moeilijk om werk te vinden als docent, in dit geval in de mechanica en wiskunde bij de Hogeschool van Amsterdam.

Simpel

“Eigenlijk is wiskunde altijd mijn passie geweest dus ik begon een vierjarige deeltijdstudie wiskunde. Ik speelde al heel lang met het idee dat spelletjes spelen met kinderen een goede vorm is om iets te leren. Vanuit de kernvraag: hoe kan ik kinderen enthousiast maken en waarom vind ik wiskunde leuk? Het antwoord op die laatste vraag is eigenlijk simpel. Wiskunde is voor mij een soort puzzel en het oplossen werkt motiverend en stimulerend en geeft inzicht en laat daarmee de schoonheid van wiskunde zien. Zeg maar een soort ontdekking, iets wat goed onderwijs dient te zijn in mijn visie. Het Onderwijs zou een soort ontdekkingsreis moeten zijn. Maak als docent en school gebruik van de natuurlijk aanwezige nieuwsgierigheid in kinderen en leren gaat vanzelf.”

Bordspel

Het spel dat Rolf maakte bestond in eerste instantie uit een driehoek met daarin nog twee kleinere driehoekjes en een ruit. Daarin (het veld) zitten schijven met willekeurige getallen er op. Naast het bord liggen nog eens zes (willekeurige) speelgetallen. De bedoeling is om deze getallen of schijven zo in de driehoek te plaatsen dat ze (in dit geval) opgeteld het getal leveren dat in het veld staat.

Alle niveaus

Rolf legt uit en laat zien dat je met dit principe naast optellen ook kunt vermenigvuldigen, ook de combinatie van optellen én vermenigvuldigen. “Als je het spel speelt zul je ervaren dat je naast optellen ook met aftrekken bezig bent, respectievelijk bij vermenigvuldigen met delen bezig bent. Verder kun je natuurlijk de getalsystemen uitbreiden naar breuken, kommagetallen, negatieve getallen,...wortels, kwadraten, machten, logaritmen, complexe getallen. Om de algebraïsche vaardigheden te oefenen wordt gebruik gemaakt van variabelen in plaats van getallen. Later heb ik het uitgebreid naar functies en coördinaten.”

Enthousiasme

“Ik ben de Nieuwe School dankbaar dat zij mij de gelegenheid hebben gegeven om het spel te spelen in groep 8. Het spel werd enthousiast ontvangen door de klas van Andre Oudejans. Vanuit dit enthousiasme ben ik het bordspel verder gaan ontwikkelen, zo heeft kunstenaar Carry Venselaar de borden geschilderd en heb dat gespeeld met mijn tante Mia Bouwes van de Pyramide. Weer later heb ik samen met Martijn Bonfrer het bord een nieuwe vorm gegeven en professioneler en praktischer gemaakt. Met deze borden ben ik het gaan spelen op het Don Bosco College via mijn enthousiaste wiskundedocent Jan Keizer. Hij heeft het onder aandacht gebracht met zijn sectie. Daar heb ik het gespeeld in o.a. een 4HAVO, 5VWO en een 6VWO klas. Ik ben blij dat RESOLF verwelkomt wordt door het Don Bosco College.”

Idee vastgelegd

Ondertussen legde hij zijn idee notarieel vast en liet hij het door het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom definitief registeren. Met hulp van Marcel Molenaar en Floris Hekma, oud-Edammers, kwam er een website onder constructie (www.resolf.nl) en werd er een App voor Apple gebouwd (deels gratis in de Apple store). Alles is nog in de ‘uitbouwfase’, vertelt Doets, en ook lopen er nog gesprekken met onderwijsinstanties en ondernemers. Want hoewel het idee overal geprezen wordt, blijkt het een hele zoektocht om het idee een plekje te geven in het onderwijs.

Lol

Richting leerlingen bemerkt hij dat ze lol krijgen in rekenen en wiskunde. Het zelf willen oplossen brengt veel goede resultaten. Er ontstaat een grote motivatie om de puzzel op te lossen, blijkt. En dat doen ze samen of alleen, met elkaar of zelfs tegen elkaar.` En zo leren en ontdekken ze spelenderwijs rekenen en wiskunde.

Nieuwe vorm

Inmiddels krijgt Rolf een steeds beter beeld van hoe het spel zich in praktische zin moet ontwikkelen zodat het gespeeld kan worden in de klas op niveau, leerjaar en leerdoel. Feitelijk is alles mogelijk en kan elke leerling, van zwak tot zeer goed, met het spel overweg. Maatwerk dus en mogelijkheid tot differentiatie in de klas, zodat ook de begaafde rekenaar niet vergeten wordt.

Binnenkort krijgt Rolf een driedelige artikelserie in het wiskundetijdschrift Pythagoras en tijdens een recente presentatie voor de Nederlandse Vereniging Voor Wiskundeleraren (NVVW) ontving hij veel complimenten en aandacht.

Groter platform

Steeds weer blijkt dat zowel leerlingen als docenten zijn idee een openbaring vinden. Het is nu de fase dat ik de juiste weg moet vinden voor een groter platform. Het zou natuurlijk fantastisch zijn wanneer dit spel zijn weg vindt in de wiskundeles of onderdeel wordt van een rekenmethode.` RESOLF is een leermiddel om het automatiseren en memoriseren van rekenfeiten te bevorderen om zodoende parate kennis op te bouwen.

Stoornis

Potentie heeft het zeker! Professor Luit, hoogleraar diagnostiek heeft aangegeven veel heil te zien in het spel als het gaat om het vaststellen van Dyscalculie (een stoornis die problemen veroorzaakt met rekenen en cijfers). De professor zag dat kinderen geholpen zijn met het spel en dat het spel de stoornis snel aan het licht brengt.