Wild uit de polder: van last naar lust

Ganzen zorgen voor veel overlast in Nederland. Ook de boeren in de Zeevang hebben er hun handen vol aan. Boerderij De Klaverhoeve van Jan en Annette Vrolijk heeft ook last van de dieren, maar is ook een van de ondernemers in Noord-Holland die van de last een lust maken.

Vroeger kon er onbeperkt gejaagd worden. De jager voer in de vroege ochtend met zijn bootje door de slootjes naar een hutje in het weiland, met zicht op het riet. Overvliegende eenden of ganzen werden geschoten en belandde uiteindelijk op het bord van de jager en zijn gezin. “Zo ging het in mijn jeugd”, vertelt Jan Vrolijk. Hij runt samen met zijn vrouw Annette De Klaverhoeve, een biologische veehouderij in Oosthuizen.

Gevolgen klimaatverandering

In 1999 werd de jachtwet aangescherpt; de gans mocht niet meer bejaagd worden. Dat jachtverbod is volgens Jan één van de oorzaken van de enorme hoeveelheid ganzen die Nederland nu telt. “De klimaatverandering zal er ook wel mee te maken hebben, ze hoeven niet meer zo ver naar het zuiden te trekken nu”.

2,4 miljoen ganzen

De grote populatie zorgt voor veel overlast bij boeren. Bij de laatste telling in 2012 overwinterde er ongeveer 2,4 miljoen ganzen in Nederland. Dat is tien keer zoveel als in de winter van ‘75/’76. Maar het zijn niet de trekganzen die voor problemen zorgen. De echte overlast komt van het stijgende aantal ganzen dat hier het hele jaar rond verblijft en hier broedt. Dat waren er in 2012 zo’n 600.000, driekwart daarvan bestaat uit grauwe ganzen.

Grasvreters

“Ze broeden vooral in natuurgebieden tussen het riet, bijvoorbeeld in de Oostvaarderplassen. Een nest telt al gauw zo’n zes pullen. Eten doen ze in een gebied als de Zeevang”. En dat zorgt voor de overlast. Ze vreten namelijk het meest voedzame gras op en laten het mindere gras achter voor de koeien. Bovendien vervuilen ze de grond van het weiland en de natuurgebieden met hun uitwerpselen, en zorgen ze voor gevaarlijke situaties bij Schiphol.

Verjagen

De boeren kunnen een schadevergoeding krijgen, maar dan moeten ze de ganzen wel actief van hun land verjagen. Jan Vrolijk ondervindt zelf ook last van de vogels. “Je kan bijvoorbeeld met de hond het land in gaan of met de quad, maar daarmee jaag je ook andere dieren weg.

Ze vliegen dan ook gewoon naar een ander weiland of ze komen weer terug”. Om de populatie onder controle te houden worden er in Nederland jaarlijks ongeveer 250.000 ganzen geschoten of gevangen, waarvan 50.000 in Noord-Holland. Dit jaar zal dat aantal zelfs verdubbeld worden.

Liefhebbers

De helft van de ganzen wordt door de jagers zelf opgegeten of verspreid onder liefhebbers in de kennissenkring. Een derde gaat naar poeliers en horecabedrijven en de rest gaat naar de wild-groothandel. Bij De Klaverhoeve en Boerderij Wennekers in Hobrede kan al sinds vorig jaar zomer wilde gans gekocht worden.

‘Ga voor Gans’

Eind vorig jaar is de campagne Ga voor Gans van start gegaan en nu kan het vlees ook via internet besteld worden in zogenaamde delicatessenpakketten. “Het is heel eerlijk vlees, die ganzen hebben het best mogelijke leven gehad”, zegt Jan. Zelf eet hij liever het rundvlees van zijn eigen boerderij. Maar hij heeft geen hekel aan ganzen, dood of levend: “Het blijft een mooi gezicht als ze in een grote groep overvliegen”.

Kijk op www.gavoorgans.nl voor meer info over de campagne en de verkooppunten.