Ernstige incidenten in Oekraïneopvang Edam: aanranding minderjarig meisje, drugs en vermoeden van prostitutie

In de opvang voor Oekraïense vluchtelingen in voormalig zorgcentrum De Meermin in Edam heeft afgelopen zomer een aantal ernstige incidenten plaatsgevonden. Dat blijkt uit een vertrouwelijke brief van toenmalig coördinator Dennis Straat aan het college van Edam-Volendam. Hij maakt melding van vermoedelijke prostitutie, drugs en een zedendelict. Hoe de situatie in De Meermin nu is, is onbekend. Zowel gemeente Edam-Volendam als de politie kon dinsdag nog niet op vragen van het Noordhollands Dagblad reageren.

Hier het hele Premium artikel op de site van het NHD.

Onderstaand het memo van afgelopen zomer.

Geachte college,

In antwoord op uw vraag over mogelijke signalen in de Meermin ontvangt dit vertrouwelijke memo.

Tot aan de zomervakantie is het over het algemeen rustig geweest. De Meermin is in de opbouwfase snel verbouwd en geopend, waarna binnen enkele weken de Oekraïense ontheemden zijn gearriveerd. De eerste weken was het heel rustig. De nieuwe bewoners moesten bijkomen van een lange en emotionele reis . Ze volde zich welkom en waren zeer dankbaar. Er ontstond daarna meteen een dynamiek waar bewoners verantwoordelijkheid namen voor de locatie door op te letten op overlast, rommel en later door goed de keuken te beheren. Er is een app groep waarin mensen elkaar aanspreken.

In de maanden daarna tot aan de zomervakantie hebben de bewoners naar beste kunnen hun leven weer een beetje opgebouwd. De kinderen gaan naar school, bewoners worden begeleid naar werk en er is zorgaanbod, waaronder maatschappelijk werk op locatie. We hebben in deze periode gezien dat er langzaam aan meer kleine problemen ontstonden: overlast, onderlinge irritaties, psychische problemen (traumaverwerking) en ook relatieproblemen. Het is helaas een normaal verschijnsel bij vluchtelingen die enkele maanden van huis en haard verdreven zijn, gedwongen zijn hun leven ineens heel anders in te richten en tegelijk zorgen hebben over hun echtgenoot, familie, vrienden en hun thuisland. Met de geboden zorg hebben we voldoende kunnen doen om de problemen het hoofd te beiden binnen de mogelijkheden die we als gemeente hebben. Het gaat dan om psychische hulp, relatiebemiddeling en in elke gevallen begeleiding bij terugkeer.

Concrete incidenten zijn er ook. Het gaat om enkele gevallen waartegen opgetreden wordt: Er is 1 geval geweest van bezoek van een Nederlandse man aan een Oekraïense vrouw, waarvan onduidelijk was of er sprake was van een relatie. Omdat we scherp zijn op mogelijke mensenhandel hebben we de overtreding van de huisregels (nachtelijk bezoek) aangegrepen om met zowel de man als de vrouw te spreken. Zij hebben beide aangegeven dat er sprake was van een relatie. Nadat in de omgeving van De Meermin het stel werd gezien terwijl de vrouw hardhandig de auto in werd geduwd heeft de politie apart met de vrouw gesproken. Zij heeft toen aangegeven dat de relatie inmiddels beëindigd is, dat het incident daarmee te maken had en dat het niet ging om mensenhandel. Met beëindigen van de relatie doet de situatie zich niet meer voor in De Meermin.

Er is 1 geval geweest van een corrigerende tik van een ouder aan een kind. Daar is de ouder op aangesproken en aangeven wat de regels hieromtrent zijn in Nederland. We merken dat hier sprake is van verschillende normen in de Nederlandse en Oekraïense samenleving. Het gebeurt op meer opvanglocaties in het land. In zo'n geval waarschuwen we de ouders en er wordt uitgelegd dat het consequenties kan hebben als ze het blijven doen. In de betreffende casus was een waarschuwing voldoende. Daarnaast is opgemerkt door de brandwacht (die in de avond en nacht aanwezig is) dat zo af en toe een aantal vrouwen in de avond vertrekt en (mogelijk) wordt opgehaald. We zijn alert op prostitutie, maar weten niet precies om welke vrouwen het gaat.

Een van de vrouwen die 's avonds een taxi nam is aangesproken en zij ontkent dat ze prostitueert. We hebben concreet bewijs, maar het baart ons wel zorgen. Er wordt op dit moment gewerkt aan de inzet van beveiliging op de locatie (zie verderop). Er zijn 2 losstaande incidenten geweest met intimiderend gedrag naar het personeel. Bewoners worden daar op aangesproken en krijgen per brief een waarschuwing. Er is een alarmknop geïnstalleerd voor deze situaties en met de inzet van een beveiliger die nu wordt geworven is er ook extra personele inzet om op te treden.

Er is 1 geval geweest waar drugs is gevonden. Het betrof een gezin dat inmiddels was vertrokken waarna de drugs in de kamer werd aangetroffen. We hebben geen signalen dat zij handelde in de drugs of dat de drugs ook buiten de kamer werd gebruikt. Overigens mag het niet: de huisregels verbieden drugsgebruik en roken op de kamer. Tenslotte is er sprake geweest van fietsendiefstal. Dit incident heeft veel impact in de buurt en ondermijnt ook het draagvlak voor de opvang. We hebben daarom ook meteen opgetreden en de politie. Het is bij een waarschuwing gebleven, maar houden nauw contact met de politie indien opnieuw een soortgelijk incident optreedt. Het inmiddels volstrekt helder dat dit soort zaken niet worden getolereerd.

In de zomervakantie is geconstateerd dat het naleven van de huisregels door een beperkte groep bewoners verslechterd. Dat heeft deels te maken dat in de zomervakantie de kinderen niet naar school gingen, met overlast tot gevolg. Deels ook omdat ouders niet altijd toezicht houden. Dat is cultureel verschil dat op verschillende opvanglocaties in het land wordt gezien. Ouders worden daar op aangesproken. Daarnaast merken we dat na 6 maanden opvang en verblijf in een kleine ruimte de rek er ook uit begint te raken. We hebben lang op basis van vertrouwen en in openheid afspraken kunnen maken, maar het naleven van de huisregels gaat steeds minder goed. Het gaat om zaken als geluidsoverlast, gebruikmaken van voorzieningen buiten de afgesproken tijden, ongeoorloofd gebruik van de nooduitgangen i.c.m. de wens tot meer zicht op vertrek in de avond en nacht.

We hebben daarom besloten een aantal maatregelen te nemen: Inhuur van een beveiliger op locatie die optreedt bij incidenten: opschaling overdag (extra inzet) en in de nacht wordt een van de twee brandwachten vervangen door een beveiliger. De brandwachten treden vooral op bij calamiteiten. De beveiliger word ingehuurd om te handhaven op huisregels en het signaleren en checken van mogelijke verdachte situaties. De entree gaat dicht tussen 24.00-07.00 uur, alleen toegang met gegronde reden (bijvoorbeeld werk), na toestemming van de locatiemanager. Beveiliger bewaakt de afspraken. Nooduitgangen worden beveiligd met zoemer om ongeoorloofd gebruik tegen te gaan

Er komen camera's in de hal, buiten bij de entree ingang en in de gemeenschappelijke ruimte waar gewerkt kan worden. Om geluidsoverlast te voorkomen worden de gemeenschappelijke ruimtes afgesloten tijdens de uren dat ze niet gebruikt mogen worden (wasruimte en tuin). Herzien en aanscherping van de huisregels en die nogmaals communiceren Duidelijke regels over nachtelijk bezoek (niet toegestaan, uitzondering alleen na akkoord locatiemanager) en tijdelijke vertrek uit de locatie (landelijke regel: maximaal 2 weken, toestemming locatiemanager)

Lastig is dat we geen goed handhavingsinstrumentarium hebben. Bewoners worden aangesproken en (schriftelijk) gewaarschuwd. We nemen nu fysieke en personele maatregelen voor de overlastgevers. Helaas hebben wettelijk geen mogelijkheden om mensen de locatie te zetten of leefgeld in te houden. Ook dit is een landelijk probleem dat op dit moment wordt aangekaart omdat de verwachting is dat de opvang nog geruime tijd nodig is. Het pleidooi van de gemeenten is dat we minimaal hetzelfde instrumentarium moeten hebben dat het COA hanteert op hun opvanglocaties. Maar ook het COA kan mensen niet op straat zetten. Zij gebruiken daarvoor aparte locaties waar overlastgevers naar toe gaan. De opvang van Oekraïense ontheemden zit landelijk bijna helemaal vol, waardoor er geen capaciteit is voor zo'n aanpak.

Met vriendelijke groeten,
Dennis Straat Programmamanager