NAM wil meer gas gaan winnen in gasveld Middelie in Edam-Volendam

De NAM (hierna: Nederlandse Aardolie Maatschappij) wint gas uit het gasveld Middelie. Dit gasveld strekt zich uit over de gemeenten Purmerend, Edam-Volendam, Koggenland, Alkmaar en Dijk en Waard. De productie is gestart in 1975 en de laatste geldende instemming voor gaswinning dateert uit 2014.

De NAM heeft een nieuw Winningsplan ingediend bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (hierna ministerie). Met dit Winningsplan verzoekt de NAM om de reeds bestaande instemming van 2029 te verlengen tot 2039. Ook betreft het een verzoek om meer gas te winnen uit het veld.

Een vast onderdeel van de procedure is dat het winningsplan ter advisering wordt voorgelegd aan het Staatstoezicht op de Mijnen, TNO en de Technische commissie bodembeweging. Daarna wordt advies gevraagd aan betrokken (lagere) overheden zoals de omliggende gemeenten.

Het college van burgemeester en wethouders van Purmerend is om deze reden ook om advies gevraagd. Dit advies hebben wij op 26 januari 2023 aan het ministerie schriftelijk uitgebracht. Via deze brief willen wij u op de hoogte brengen van ons advies. De aan het ministerie verzonden brief treft u bijgaand aan.

Besluit college van B&W

Het college heeft besloten het ministerie te adviseren om niet in te stemmen met een langere en intensievere gaswinning zoals beschreven in het Winningsplan Middelie 2022 van de NAM. Het college uit haar zorgen op een aantal onderdelen uit het Winningsplan en vraagt de Minister om dit in het besluit mee te wegen.

Voornaamste argumenten hiervoor zijn:

• Te verwachten maatschappelijke negatieve impact en effecten op het veiligheidsgevoel van de inwoners als gevolg van het Winningsplan Middelie 2022;


• Mogelijke nadelige gevolgen voor natuur en milieu;


• Onverenigbaarheid plannen met landelijke thema’s als energietransitie en duurzaamheid;


• Mogelijke gevolgen voor beschermde status Werelderfgoed Beemster.

In bijgevoegde adviesbrief aan het ministerie van EZK is dit nader uitgewerkt.

Impact

Het college vindt het belangrijk dat de belangen van onze inwoners goed worden behartigd en er een gedegen besluit wordt genomen ten aanzien van de gaswinning in Middelie. Vanaf de ingebruikname van het gasveld hebben er twee bevingen plaatsgevonden, met de nodige maatschappelijke gevolgen. Het ministerie is verzocht om bij de besluitvorming en de communicatie rondom de eventuele instemming met het winningsplan extra aandacht te besteden aan het waarborgen van het welzijn en de veiligheid van onze inwoners.

Vervolg

De minister verzamelt alle adviezen en verantwoordt bij het opstellen van een ontwerpinstemmingsbesluit hoe deze zijn afgewogen in het besluit. Na publicatie van dit besluit kan hiertegen door eenieder zienswijze(n) worden ingebracht. Na behandeling van de zienswijzen wordt een definitief instemmingsbesluit opgesteld. Tegen het definitieve besluit staat voor belanghebbenden beroep open bij de Raad van State. Wij volgen de besluitvorming rondom het winningsplan door het ministerie van EZK met aandacht en informeren u vanzelfsprekend als er meer bekend is over het besluit.

Advies van het college van burgemeester en wethouders van Purmerend op het Winningsplan Middelie

Geachte heer Vijlbrief,

Recentelijk heeft u een verzoek tot instemming met het geactualiseerde winningsplan Middelie 2022 van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (hierna: NAM) ontvangen. Op 8 december 2022 heeft u ons het geactualiseerde Winningsplan en de adviezen van het Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM), TNO en de Technische Commissie Bodembeweging (hierna: Tcbb) op dit plan toegestuurd. U verzoekt ons om een advies uit te brengen over dit Winningsplan.

Gasveld Middelie

De NAM wint gas uit dit veld. De productie is gestart in 1975 en de laatste geldende instemming voor gaswinning dateert uit 2014. De NAM heeft nu een nieuw Winningsplan ingediend waarmee wordt gevraagd om verlenging van de reeds bestaande instemming. Het verzoek van de NAM is om tot 2039 gas te mogen winnen uit het veld. Het verzoek betreft tevens een verhoogde winningscapaciteit van het uit het veld op te pompen gas. SodM, TNO en Tcbb hebben al advies uitgebracht en u vraagt nu ons om advies uit te brengen.

Advies SodM, TNO en Tcbb

SodM, TNO en Tcbb hebben op verzoek de aanvraag en de daarbij behorende stukken beoordeeld en u voorzien van een advies. Zij komen tot de conclusie dat instemming kan worden verleend voor de actualisatie, omdat verwacht wordt dat met langer produceren en ook verhoging van de winningscapaciteit geen noemenswaardige effecten op de omgeving, milieu, natuur, infrastructuur en risico’s voor omwonenden zullen optreden. Bodemdaling zal in lijn zijn met eerdere verwachtingen en ook de bodembeweging (bevingen) zullen binnen de onzekerheidsmarges vallen.

Ons advies

Wij hebben kennisgenomen van de adviezen van SodM, TNO en Tcbb en hebben daar technisch inhoudelijk niets aan toe te voegen. Toch adviseren wij u om niet in te stemmen met het voorliggende Winningsplan Middelie 2022. Ons college geeft een negatief advies ten aanzien van de voorgenomen langere en intensievere gaswinning in het Middelie gasveld. Wij maken onze zorgen kenbaar ten aanzien van het hernieuwde Winningsplan op de volgende onderwerpen, welke daarna worden toegelicht:

• Te verwachten maatschappelijke negatieve impact en effecten op het veiligheidsgevoel van de inwoners als gevolg van het Winningsplan Middelie 2022;


• Mogelijke nadelige gevolgen voor natuur en milieu;


• Onverenigbaarheid plannen met landelijke thema’s als energietransitie en duurzaamheid;


• Mogelijke gevolgen voor beschermde status Werelderfgoed Beemster.

Te verwachten maatschappelijke negatieve impact en effecten op het veiligheidsgevoel van de inwoners als gevolg van het Winningsplan Middelie 2022. Wij verwachten dat instemming met het Winningsplan tot zorgen kan leiden bij onze inwoners. De voorspellende waarde van gebruikte rekenmodellen en de onzekerheid/foutmarges hiervan, zoals dit ook recent weer is gebleken in het stikstofdossier, geven niet veel vertrouwen in de door de overheid gepresenteerde en gehanteerde risicoscenario’s.

Veel inwoners van de gemeente Purmerend hebben één of zelfs beide bevingen als gevolg van de gaswinning in Middelie meegemaakt, hebben de ontwikkelingen rondom het gasveld in Groningen gevolgd en zijn bevreesd voor soortgelijke situaties en de gevolgen hiervan. Wij delen deze zorgen en gevoelens.

Onverenigbaarheid plannen met landelijke thema’s als energietransitie en duurzaamheid Zoals u wel bekend is, worden er momenteel in Nederland op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau grote inspanningen geleverd op het gebied van energietransitie en het gebruik van alternatieve energiebronnen.

Dit beleid is mede door de Rijksoverheid tot stand gebracht. Vanuit de RESsen (Regionale Energiestrategieën) wordt daarnaast gestuurd op zoveel mogelijk gebruik van duurzame energie en toepassing van duurzame bronnen. Het vergroten van de winningscapaciteit, terwijl er landelijk andere doelstellingen worden nagestreefd, staat haaks op het Rijksbeleid. In de onderbouwing geeft u aan dat het vergroten van de winningscapaciteit aan de orde is, omdat dit kan op basis van de beschikbare gegevens.

Wij zijn van mening dat door gasloos bouwen en plannen die nu worden voorbereid en zelfs al in uitvoering zijn in de gemeente Purmerend (bijvoorbeeld de proeftuin Aardgasvrij) om in de gebouwde omgeving van het gas af te gaan, er geen sprake meer is van noodzaak tot het verlengen van de winningsperiode en ook niet tot het verhogen van de winningscapaciteit.

Door het continueren van de gaswinning voor de lange termijn en het verhogen van de winningscapaciteit van (kleine) gasvelden, wordt naar onze mening een verkeerd signaal naar de omgeving afgegeven. Wij kunnen de voorgestelde plannen voor gaswinning in het veld Middelie niet uitleggen aan onze inwoners, bedrijven en instellingen, omdat dit haaks staat op de doelstelling van de overheid om juist versneld van het gas af te gaan.

De aanvraag van de NAM lijkt gebaseerd op financiële belangen en draagt naar ons inzien niet bij aan de energietransitie. Het voor instemming voorgelegde Winningsplan valt niet te rijmen met, zoals de minister van EZK bij brief van d.d. 30 mei 2018 (kenmerk DGETM-EO / 18031167) aan de Tweede Kamer heeft gemeld, een versnelde afbouw van gaswinning uit kleine gasvelden.

Wij adviseren u – gezien het bovenstaande - de NAM om een onderbouwing van de noodzaak voor een hogere winningscapaciteit uit het veld Middelie te vragen en ook waarom het nú noodzakelijk is medewerking te verlenen aan het winnen van gas voor een langere periode. Wij zijn van mening dat in het geval van gaswinning ook het maatschappelijk belang meegewogen dient te worden.

Groningen betrof gaswinning uit één van de grootste velden van Europa en daar is ook vanwege de negatieve maatschappelijke impact besloten de gaswinning daar versneld af te bouwen. Het voorgenomen instemmingsbesluit is niet alleen conflicterend met Rijksbeleid voor energietransitie en duurzaamheid, maar ook met beleid waarmee gaswinning uit kleine gasvelden versneld afgebouwd moet worden.

Mogelijke nadelige gevolgen voor natuur en milieu

Uit het winningsplan blijkt dat het noodzakelijk is om in het gasveld nieuwe winningsputten aan te leggen. Dit heeft significante effecten op de natuur en het milieu. Kunt u aangeven waarom de NAM niet heeft onderzocht of de hiervoor benodigde omgevingsvergunning(en) en vergunning(en) Wet natuurbescherming wel vergund kunnen worden. De benodigde toestemmingen en het winningsplan kunnen niet los van elkaar worden gezien, maar moeten in samenhang met elkaar worden beschouwd. Wij adviseren u de NAM ook deze aspecten te laten uitwerken zodat u dit kunt motiveren in uw besluit.

Daarnaast merken wij op dat uit het plan is op te maken, dat condensaat (dat vrijkomt bij het opwerken van het gas) vanuit de winlocatie in vrachtwagens wordt afgevoerd naar een locatie elders in het land (omgeving Rotterdam). Wij adviseren u de NAM te laten verantwoorden op welke wijze de extra vrachtwagenbewegingen die een verhoging van de winningscapaciteit met zich meebrengen zijn getoetst aan de natuurwetgeving, met name stikstof. Immers als deze activiteiten in of nabij een Natura 2000-gebied plaatsvinden, leidt dat al gauw tot een overschrijding van vastgestelde wettelijke kaders. Ook willen wij het onderwerp bodemdaling aanstippen.

In de bijgevoegde adviezen is te lezen dat de totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning uitkomt op 8 cm in het centrum van het veld (Beemster) en dat dit niet leidt tot significante schade voor de omgeving. Tegengaan van bodemdaling is in een deel van het winningsgebied een belangrijke opgave. Naast de nu gemodelleerde bodemdaling is er ook sprake van bodemdaling als gevolg van veenoxidatie in veenweidegebieden. Dit zorgt ervoor dat grote hoeveelheden broeikasgassen vrijkomen, zoals CO2.

Bodemdaling wordt als natuuropgave in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied opgenomen. Wij zien dan ook graag dat bij bodemdaling niet alleen de schade voor de gebouwde omgeving wordt betrokken, maar ook schade voor natuur en milieu en eventuele cumulatieve aspecten (effecten gaswinning en veenoxidatie). Wij adviseren u de NAM ook deze aspecten te laten uitwerken zodat u dit kunt motiveren in uw besluit.

Mogelijke gevolgen voor beschermde status Werelderfgoed Beemster

Het gasveld Middelie ligt deels binnen het UNESCO Werelderfgoed Beemster. Voortzetting en uitbreiding van gaswinning in dit gebied en de hierbij als gevolg van de gaswinning optredende effecten als bodemdaling, bouwkundige ingrepen in het landschap (bouwwerken, gasputten, installaties en dergelijke) en de gevolgen voor natuur en milieu, heeft naar onze mening onmiskenbaar gevolgen voor het voor de Beemster zo kenmerkende landschap. Het behoud en beschermen van het oorspronkelijke landschap is een van de kernwaarden van het Werelderfgoed en die volgens het UNESCO behouden moet blijven. Wij adviseren u de NAM ook deze aspecten te laten uitwerken zodat u dit kunt motiveren in uw besluit.

Tot slot vinden wij het belangrijk dat de belangen van onze inwoners goed worden behartigd en er een gedegen besluit wordt genomen ten aanzien van voorliggende Winningsplan Middelie 2022. Wij merken nogmaals op dat er vanaf de ingebruikname van het gasveld twee bevingen hebben plaatsgevonden, met een grote maatschappelijke impact en sociale onrust tot gevolg. Wij willen u dan ook met klem verzoeken om bij de besluitvorming en de communicatie rondom de eventuele instemming met het Winningsplan extra aandacht te besteden aan het waarborgen van het welzijn en de veiligheid van onze inwoners.