We kunnen niet anders dan opnieuw reageren: inwoners Edam-Volendam dreigen straks dubbel geraakt te worden
De gemeente Edam-Volendam werkt aan een nieuw grondstoffenplan. Voor inwoners lijkt dat misschien een technisch document, maar in werkelijkheid betekent het vooral één ding, de afvalrekening gaat fors omhoog. En terwijl inwoners steeds meer betalen, blijft de gemeente maar geld uitgeven alsof er geen eind aan de portemonnee komt. Dure projecten, een nieuw stadskantoor, tekorten in grondexploitaties zoals de Purmergronden, de rekening schuift simpelweg door naar de inwoners.
Wat opvalt, is dat inwoners en ondernemers allebei een brief hebben gekregen, maar met verschillende uitleg en zelfs verschillende cijfers. Waarom zouden er twee verhalen nodig zijn als het beleid eerlijk en transparant zou zijn? In de ondernemersbrief spreekt de gemeente over een kostenstijging van 20%, maar een paar regels later wordt gesproken over 50%. Een verschil waar een vuilniswagen met zwaailampen tussen past. Als de gemeente zelf niet weet of de kosten 20% of 50% stijgen, hoe kan zij dan bepalen wat inwoners of ondernemers moeten betalen? Afvaltarieven horen wettelijk kostendekkend te zijn. Maar als de berekeningen zo uiteenlopen, is duidelijk dat die onderbouwing ontbreekt.
Het wrange is dat dit niet de eerste keer is dat ik als raadslid het college moet corrigeren op dit onderwerp. Al maanden blijkt uit Woo-stukken en financiële overzichten dat de afvalbegroting niet klopt, dat tarieven niet kostendekkend zijn en dat cijfers niet overeenkomen met wat de wet voorschrijft. Toch blijft het college verkeerde of onvolledige informatie presenteren. Het is voor inwoners frustrerend dat een volksvertegenwoordiger telkens moet aantonen dat de basisberekeningen niet deugen en voor mij net zo goed. Een gemeente hoort transparant en zorgvuldig te zijn, zeker bij iets simpels en dagelijks als afval. Dat zou niet steeds door de oppositie hoeven worden rechtgezet.
Daarnaast is het vreemd dat de afvalrekening omhoog gaat, terwijl de OZB dit jaar eerder al met 36,2% (waarvan een deel samenhangt met de overdracht van heffingstaken van het HHNK naar de gemeente) is verhoogd. Als afval duurder wordt, zou je ten minste verwachten dat de OZB daalt. Maar dat gebeurt niet. De lasten stijgen aan alle kanten tegelijk. Inwoners worden dubbel belast voor hetzelfde gemeentelijke huishoudboekje. In diftargemeenten lopen de kosten bovendien fors op, zo betalen inwoners in Harderwijk €1,60 per vuilniszak om restafval in een ondergrondse container te deponeren. En wat inwoners echt moeten weten, het gaat niet alleen om dat tekort van €750.000 op de afvalstoffenheffing. Ook de €295.000 die de gemeente jarenlang heeft moeten bijleggen voor het bedrijfsafval (een bedrag dat in de ondernemersbrief zelf wordt genoemd) is allang betaald. In het raadsvoorstel van 26 augustus 2025 staat dat beide tekorten simpelweg uit de algemene middelen zijn gehaald. Dat betekent, uit de OZB. Huishoudens hebben dus niet alleen de €47 per woning voor het afvaltekort al betaald, maar ook het bedrijfsafval-tekort van €295.000, terwijl dat helemaal geen huishoudelijke kosten zijn. En nu presenteert het college deze bedragen opnieuw als “noodzakelijke verhogingen”. Dat is geen uitleg, dat is rekening dubbel innen en doen alsof het nieuw is, precies het soort financieel gegoochel dat het vertrouwen van inwoners aantast.
De nieuwe verordening die de gemeente wil vaststellen lijkt ondertussen vooral een simpele indexatie, niet een echte, transparante kostprijsberekening. Sterker nog, in het grondstoffenplan schrijft het college zelf dat de tarieven niet kostendekkend zijn, terwijl de wet voorschrijft dat dit wel moet. De vraag is dan gerechtvaardigd of de raad deze verordening überhaupt mag vaststellen. Dat lijkt niet het geval.
Daar komt bij dat veel simpelweg onduidelijk is. Wat valt precies onder restafval? Wat gebeurt er als een huishouden drie zakken in de container stopt en daarnaast een kapotte pan, een bedlade of een oude stoel kwijt wil? De gemeente geeft nergens duidelijkheid. Dat betekent straks meer gedoe, meer misverstanden en meer kosten voor inwoners. Opvallend is ook dat de gemeente in de ondernemersbrief zelf toegeeft dat zij jarenlang €295.000 heeft moeten bijleggen om de kosten te dekken. Maar in plaats van kritisch te kijken naar de eigen organisatie, aanbestedingen, kostenstructuur of keuzes uit het verleden, kiest het college voor de makkelijkste oplossing: de rekening verhogen. Niet bij zichzelf, maar bij de inwoners en ondernemers die al genoeg te betalen hebben.
Lokaal Edam-Volendam vindt dat afvaltarieven eerlijk, helder en kostendekkend moeten zijn, en dat inwoners niet moeten opdraaien voor financieel verdwaald beleid en dure plannen. De gemeente mag geen verschillende verhalen vertellen aan verschillende groepen, en zeker geen kostenverschillen presenteren die van 20% naar 50% springen. En bovenal, lastenverzwaring mag nooit worden gebruikt als verkapte belasting om gaten te dichten die elders zijn ontstaan.
Inwoners voelen al jaren dat de lasten stijgen en dat de gemeente steeds minder grip heeft op de financiën. Dit nieuwe grondstoffenplan bevestigt dat gevoel. In maart 2026 heeft u de keuze, blijven we betalen voor de fouten van dit college, of kiezen we eindelijk voor eerlijk, zuinig en betrouwbaar beleid?
Fractie Lokaal Edam-Volendam