Waarom rijke mensen vaker verslaafd zijn

Het clichébeeld van de verslaafde is er een van haveloze man aan de rand van de samenleving. De werkelijkheid zegt iets anders. Uit onderzoek onder welvarende gezinnen in de Verenigde Staten blijkt dat jongeren uit rijke milieus twee tot drie keer vaker een stoornis in middelengebruik ontwikkelen dan hun leeftijdsgenoten uit doorsnee gezinnen . Bij mannen uit deze groep liep het percentage zelfs op tot 40 procent . De vraag dringt zich op: waarom treft verslaving juist degenen die alles hebben?

Meer geld, meer mogelijkheden

De eerste verklaring is simpel: wie het kan betalen, heeft meer toegang. Een fles champagne in de vip-ruimte, een weekendje Ibiza, een gokavond in een exclusief casino. Voor wie weinig te besteden heeft, zit er vanzelf een rem op het gebruik. Bij mensen met een groot vermogen ontbreekt die. Bovendien hoort alcohol in veel zakelijke kringen bij het werk. Een borrel na de deal, een diner met klanten, een fles wijn bij het sluiten van een contract. Wat begint als netwerken, groeit voor sommigen uit tot een dagelijkse gewoonte.

Druk, stress en eenzaamheid aan de top

Een tweede verklaring zit in de prestatiedruk. Topbestuurders, ondernemers en artsen werken vaak zestig uur per week en dragen veel verantwoordelijkheid. Middelen worden dan een snelle manier om te ontspannen of juist om scherp te blijven. Daarnaast speelt eenzaamheid een rol. Wie succesvol is, praat niet zomaar over twijfel of angst. De schijn ophouden kost energie, en het glas of de lijn coke geeft even verlichting.

Het gevaar van de functionerende verslaving

Opvallend is dat rijke verslaafden vaak langer onder de radar blijven. Ze hebben een goede baan, een mooi huis en een druk sociaal leven, dus niemand vermoedt een probleem. Hulpverleners spreken van de functionerende verslaving. Partners, collega’s en personeel dekken iemand soms ongemerkt in, uit loyaliteit of angst voor ontslag. Pas als er een echte crisis komt, zoals een scheiding, een faillissement of een auto-ongeluk, wordt het probleem zichtbaar. Dan is de verslaving vaak al jaren oud.

Geldt ook: hoe rijker, hoe erger?

Zo simpel ligt het niet. Mensen met veel geld gebruiken vaker, maar de zwaarste verslavingsproblemen komen volgens Nederlands en internationaal onderzoek juist vaker voor bij mensen in kwetsbare sociaaleconomische posities. Zij hebben minder buffers, minder hulp en meer schulden. Rijke verslaafden hebben wel een voordeel: zij kunnen sneller en breder hulp inkopen. Maar dat voordeel werkt alleen als iemand zijn probleem durft toe te geven.

Hulp zoeken met geld op de plank

Voor wie die stap zet, is de keuze groot. Bekende behandelcentra als THE YOUTURN zien regelmatig cliënten met een druk bestaan die hun leven eindelijk willen terugpakken. Bij THE YOUTURN draait het niet om status, maar om een eerlijk gesprek over wat er onder het gebruik ligt. Sommige cliënten kiezen bewust voor afstand van hun eigen omgeving. Zo zijn er mensen die een afkickkliniek buitenland overwegen vanwege de rust en de anonimiteit, of afkicken in zuid-afrika vanwege de intensieve begeleiding en het warme klimaat. Voor anderen werkt juist een behandeling dichter bij huis beter, omdat familie en werk makkelijker betrokken kunnen worden.

Welke plek ook wordt gekozen, de grootste drempel blijft hetzelfde: toegeven dat succes en controle niet hetzelfde zijn. Wie dat durft, ontdekt dat hulp vragen geen zwakte is.