Interview – “Burgers openen de deur in de muur van Edam-Volendam”

Aanleiding: op sociale media verscheen de oproep ‘Edam-Volendam bouwt een muur’. Wat gebeurde er daarna?
Bewoners: “Die oproep raakte een snaar. Binnen korte tijd zijn we met een groep van ongeveer tien inwoners bij elkaar gekomen om ervaringen te delen. Al snel was er herkenning: dit zijn geen incidenten, dit is een patroon!.”

De gemeente zegt vaak dat ‘de inwoner centraal staat’. Hoe ervaren jullie dat?
Bewoners: “In woorden klinkt het prachtig, maar in de praktijk ervaren veel inwoners het tegenovergestelde. De communicatie vanuit de gemeente verloopt via de mail en via digitale loketten, een simpele vraag wordt behandeld als aanvraag en de factuur volgt automatisch. Je voelt je geen mens meer, maar een dossiernummer.”. De menselijke maat is ver te zoeken.

Kunt u een concreet voorbeeld geven?
Bewoners: Hoeveel voorbeelden wil je? “Neem iets eenvoudigs: de vraag of je een terrasoverkapping mag plaatsen. Je verwacht een gesprek of een kort antwoord maar nee. In plaats daarvan moet je meteen een officiële vergunning aanvragen. Kosten: €850. Na een formele klacht volgt een hoor en wederhoor gesprek. Tot op heden heeft het vooroverleg niet plaatsgevonden.

Dat roept frustratie op?
Bewoners: “Ja. Wij vinden dat ons onrecht is aangedaan. Het gedrag en taakopvatting van hoofd Ruimtelijke Ordening en de gemeente secretaris is niet in overeenstemming met de eed en belofte van de gemeente Edam-Volendam. Om die reden heb ik een klacht, bezwaar en integriteitklacht ingediend. Mede om beide heren te laten voelen wat de Burger ervaart als het systeem tegen zich tegen je keert. Als Burger wil ik best betalen maar dan eis ik ook dat men verantwoording aflegt op basis van welke criteria de besluitvorming is verlopen en is vastgesteld of dit wel vergunningplichtig is.

Zijn er meer van dit soort situaties?
Bewoners: “Een ander voorbeeld: een tuinhuisje dat al 27 jaar stond. Door slijtage moest het worden vervangen, en nog wel door een kleiner exemplaar. Toch volgde een nieuwe vergunning van €1.057,50 én een boete van €528,38. Terwijl er een geldige vergunning uit 1998 bestaat. Vragen daarover worden niet beantwoord en het totaalbedrag van €1.586,26 wordt niet terugbetaald.”

U noemt ook willekeur bij verduurzaming. Wat bedoelt u daarmee?
Bewoners: “Inwoners die hun woning willen verduurzamen, krijgen tegenstrijdige beslissingen. Voor €850 wordt gevraagd of een buitenmuur aangepast mag worden. Dezelfde steen als drie huizen verderop wordt afgekeurd. Een buurman krijgt later wél toestemming voor exact die steen. Dat voelt als meten met twee maten.”

Hoe voelt dat voor bewoners?
Bewoners: “Onrechtvaardig en onbegrijpelijk. Alsof regels belangrijker zijn dan redelijkheid.” De menselijke maat ontbreekt volledig. In de nieuwe wet- en regelgeving Besluit bouwwerken leefomgeving zijn de bouwwerken m.b.t. het achtererf van de woning en voldoen aan de gestelde criteria niet vergunningplichtig.

En het betaalde geld?
Bewoners: “Dat krijg je niet terug. Ook niet als de aanvraag niet vergunningplichtig is.”

Hoe zit het met ondernemers?
Bewoners: “In omliggende dorpen staan bij winkels tafeltjes en stoeltjes. Dat zorgt voor sfeer. In Volendam krijgen sommige winkeliers daar geen toestemming voor. Na herhaald bellen en schrijven blijft een reactie uit. Dat voelt niet alleen onredelijk, maar ook respectloos en in strijd met het gelijkheidsbeginsel.” en is ook niet in overeenstemming met nieuwe wet- en regelgeving t.w. vernieuwing stelsel omgevingsrecht.

“De ambtelijke muur”

U spreekt over een ‘ambtenarenmuur’. Wat bedoelt u daarmee?
Bewoners: “Een inwoner diende een aanvraag in voor een dakkapel, exact volgens de tekening van de buren. Kosten: €850. Toch werd de aanvraag vijf keer afgekeurd, zonder duidelijke uitleg. Uiteindelijk is hij gestopt. Hij kwam niet door de muur heen. En ook hier: geen restitutie.”

Wat doet dat met mensen?
Bewoners: het vertrouwen in de Politiek en Overheid neemt af.  “Het ontmoedigt betrokkenheid en Burgers haken af.”

Angstcultuur en structurele problemen

U zegt dat veel mensen zich niet durven uitspreken. Waarom?
Bewoners: “Er is angst voor represailles. We krijgen tientallen meldingen, maar veel Burgers en Ondernemers durven niet in de openbaarheid te treden uit angst voor represailles. Er is maar 1 gemeente en dus verplichte winkelnering. Anders waren we wel bij de buurgemeente langs gegaan. Dat zegt genoeg.”

Ziet u een groter probleem achter deze voorbeelden?
Bewoners: “Ja. In het kader van de vernieuwing stelsel omgevingsrecht (Besluit bouwwerken leefomgeving) zal het aantal niet vergunningplichtige bouwaanvragen toenemen met als gevolg dat de inkomsten uit leges afnemen. Om die reden heeft de gemeente ook geen haast bij de implementatie van die nieuwe wet- en regelgeving. De verwachting is dat er een verschuiving van belastingdruk naar de Onroerende Zaak Belasting zal plaatsvinden. Dat gebeurt nu ook. Gemeenten leggen gedwongen de rekening neer bij huiseigenaren omdat er geen andere knoppen over zijn om aan te draaien en de gemeentebegroting altijd sluitend moet zijn. Maar zelfs met die extra inkomsten redden ze het bij lange na niet.

Vernieuwing stelsel omgevingsrecht

De systeem ondersteuning van het stelsel omgevingsrecht is gelegen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet DSO. Deze systemen dienen aangesloten te worden op de systemen van de Gemeente Edam-Volendam. Dit vereist een hoog organisatie volwassenheidsniveau. Beleid, Ambtenaren, Processen, Interactie, Controls en Data dienen geïntegreerd op elkaar aan te sluiten en hiermee een organisatie brede Plan-Do-Check-Act cyclus te vormen.

Wat zeggen rapporten en Woo-verzoeken hierover?
Bewoners: “Die laten zien dat een organisatie breed kwaliteitszorgsysteem, risicobeheersing, bedrijfsprocessen, IT-processen en actuele managementrapportages ontbreken” met als gevolg dat zowel Ambtenaren als Burgers en Ondernemers vastlopen in het systeem.

Tegen deze achtergrond wil de gemeente investeren in een nieuw gemeentehuis. Hoe kijken inwoners daartegenaan?
Bewoners: “Met verbazing. Het advies van de Burgers is om eerst het fundament o.a. Digitaal Stelsel Omgevingswet DSO en de samenhang met de gemeentelijke organisatie op orde te brengen. Tientallen miljoenen voor een nieuw gebouw, terwijl veel ambtenaren in deeltijd of thuis werken en contact steeds digitaler verloopt en de basisproblemen blijven bestaan: woningnood, zorg, betaalbaarheid, leefbaarheid.”

Wat is volgens u nodig om het vertrouwen te herstellen?
Bewoners: “  Iedereen moet mee kunnen doen: De burger wil begrijpen hoe de digitale dienstverlening van de gemeente verloopt. “Integrale aanpak: de basis moet op orde: duidelijke regels, gelijke behandeling, bereikbare ambtenaren en open (participatie) besluitvorming. Inwoners willen geen strijd, maar duidelijkheid, eerlijkheid en menselijk contact.”. Breng het vertrouwen van de burger in de Politiek en Overheid door participatie en bescherming

Tot slot: wat is uw boodschap aan de gemeente?
Bewoners: “Durf te luisteren. Leg uit. Erken fouten en wees bereid te verbeteren. Als die stap wordt gezet, kan de muur tussen Gemeente en inwoners worden afgebroken. Dat is in het belang van de inwoners én van de lokale democratie.”

We komen graag in contact met burgers om de menselijke maat terug te brengen in de dienstverlening van Edam Volendam.

Uw burgers